Samen groeien
in geloof

Leuk interview met ds Donken op CIP

Ds. Donken is een echte dorpsdominee: “Veel pastoraat doe ik in de supermarkt”

“Als er een Sinterklaasfeest is, blijf ik niet op mijn studeerkamer zitten maar ga ik het dorp in. Veel pastoraal werk doe ik in de supermarkt of op de volleybalvereniging,” vertelt ds. H. J. Donken. Vijf jaar lang was hij als dorpspredikant actief in Renswoude. Eén ding is zeker. In een dorp voelt de hervormde dominee zich al snel thuis. “Het geheim van pastoraat is: als dominee durven uitspreken dat je God ook niet altijd begrijpt.”

“Als klein kind wilde ik al graag dominee worden,” maakt Donken duidelijk. “Langzamerhand is dat verlangen weggezakt. Jaren later, tijdens een huisbezoek, confronteerde een ouderling mijn ouders met mijn vroegere verlangen. ‘Weten jullie nog dat jullie Huib vroeger zo graag dominee wilde worden. Wil hij dat nog steeds?’ De volgende dag kwam ik ’s middags thuis van school. Ik gooide mijn tas in de gang en vervolgens stelde mijn moeder die vraag rechtstreeks aan mij. ‘Wil je nog steeds dominee worden?’ Ik heb ‘ja’ gezegd. Die wens is nooit meer verdwenen. Tot op de dag van vandaag!”

“Ik heb theologisch niet alles op een rijtje. Alsof ik een soort robot zou zijn.”

Donken groeide op in de hervormde gemeente in Tholen. Luisterend naar preken van ds. A. de Reuver (inmiddels is hij ook hoogleraar, red.) en ds. L. Wüllschleger werd hij op verschillende momenten in zijn hart geraakt. “Dat is niet één specifieke preek geweest. Steeds meer leerde ik zien dat alles draait om het offer en het kruis van de Heere Jezus. Die boodschap is mijn leven geworden.”

Dienen in een kasteeldorp
Donken beschrijft Renswoude als een kasteeldorp met een eigen cultuur. “Als dominee van buitenaf vind ik dat je je uiterste best moet doen om die dorpscultuur te leren kennen. In het besef dat ik je er geen niet werkelijk deel van uitmaakt. Als dominee van buitenaf word je nooit één van hen. Ik kom van elders. Daarnaast ben en blijf ik altijd dé dominee. In een dorp als Renswoude wordt van mij verwacht dat ik een identificatiefiguur ben. Met plezier vormde ik samen met Renswoudenaren een volleybalteam, maar ik blijf dé dominee. Dat is een spanningsveld waar ik nooit gespannen mee om ga omdat ik mijzelf moet kunnen blijven.

Mijn auto wassen doe ik dan ook niet in mijn donkere pak. Dan trek ik, als het zomer is, een korte broek aan. Dat past ook bij de mentaliteit van de Renswoudenaar. ‘Doe maar gewoon.’ Daar voel ik mij ook het meest prettig bij. Als je niet écht bent, prikken de mensen er zo door heen en ben je het vertrouwen van de mensen om je heen kwijt. Ik heb ook geleerd om als predikant mijn eigen pijn uit te spreken en duidelijk te maken dat ik ook wel eens met de Heere God worstel. Ik heb theologisch niet alles op een rijtje. Alsof ik een soort robot zou zijn.”

Als dorpspredikant blijft Donken niet voortdurend in zijn pastorie. Bij dorpsactiviteiten trekt hij er zoveel mogelijk op uit. “Als er een Sinterklaasfeest is, blijf ik niet op mijn studeerkamer zitten maar ga ik het dorp in. Als er een braderie gehouden wordt, ben ik van de partij! Als op Koningsdag een Oranjefeest wordt georganiseerd, ga ik ernaartoe. Op die momenten ontstaan vaak de meest ontspannen gesprekken. Ik heb dan ook veel pastoraal werk gedaan in de supermarkt en op de volleybalvereniging en de mountainbike. Als ik mij als mens onder de mensen begeef, kom ik makkelijker bij de mensen binnen.”

“Als er een Sinterklaasfeest is, blijf ik niet op mijn studeerkamer zitten maar ga ik het dorp in. Veel pastoraal werk doe ik in de supermarkt of op de volleybalvereniging.”

Hoe zag u God aan het werk in Renswoude?
“Ik weet nog goed dat ik naar een jongerenevenement van onze gemeente ging. In de hal hoorde ik dat ze in één van de zalen met één van onze gemeenteleden aan het bidden waren. Vanwege een ziekte was deze jonge vrouw lange tijd aan een rolstoel gebonden en had zij, volgens de artsen, niet lang meer te leven. Na dat gebedsmoment vliegt ze mij om mijn hals. ‘Dominee, ik kan weer lopen.’ Een wonderlijk moment! De man die voor haar bad dankte de Heere God voor het wonder, liep naar de hal, pakte zijn jas en ging weer weg. Niemand in Renswoude heeft geweten wie die man eigenlijk was. Twee dagen later zag ik deze vrouw gezond en wel in de kerk. Ook in de dienst hebben we de Heere gedankt en hebben we erover gezongen. Een heel bijzonder moment!

Daarnaast zijn er ook talloze ‘gewone’ momenten geweest waardoor ik God aan het werk heb gezien. Tijdens mijn periode in Renswoude heb ik heel veel belijdeniscatechisanten mogen verwelkomen. Ik heb heerlijke en diepe gesprekken gevoerd met die jongelui! In de loop van het catecheseseizoen heb ik ze geestelijk zien groeien.” Uniek was dat Donken in één van de jaren een groep oudere belijdeniscatechisanten heeft ontmoet. “De jongste was 64 en de oudste 78 jaar. Dat waren hele andere gesprekken, omdat deze mensen zijn getekend door het leven. Voor onze gemeente was het een bemoediging om te zien dat de Heilige Geest niet alleen jonge mensen aanraakt, maar en in alle generaties werkzaam is.”

Wat is een lastig aspect van het predikantschap?
“In de loop der jaren heb ik oog gekregen voor een generatieconflict tussen ouderen en jongeren. Er zijn jongeren die graag willen dat het er in de kerk anders aan toe gaat. Aan de andere kant spreek ik ouderen die alles bij het oude willen laten. Wederzijds begrip creëren en beide groepen bij elkaar brengen vind ik best moeilijk. Jongeren stellen uitdagende en confronterende geloofsvragen waar niet elke ouder een antwoord op heeft. Ouderen en jongeren verbinden vind ik een mooie opdracht, maar tegelijkertijd ook heel lastig! Onlangs kreeg ik tijdens een catechisatie-avond bijvoorbeeld de vraag: wat is gereformeerd? Dan wil ik hen niet een formule meegeven. Alsof je ergens aan moet voldoen om gereformeerd te zijn. De kern is: ken je de Heere Jezus? Daar gaat het om, ook in onze gereformeerde traditie.”

“Het geheim van pastoraat is: als dominee durven uitspreken dat je God ook niet altijd begrijpt.”

Welke les heeft u geleerd tijdens uw periode in Renswoude?
“Dat ik mijn leven lang leerling blijf,” antwoordt Donken met een glimlach. “Eén tekst uit het boek Job blijft altijd bij mij: ‘God is groot, en wij begrijpen Hem niet.’ Job moest leren om God God te laten zijn. Dat geldt ook voor mij.”

Is dat niet heel ingewikkeld? Een dominee bestudeert iedere dag de Bijbel, dan zou je denken dat hij God op den duur wel begrijpt…
“Daarom moet je als dominee ook eerlijk durven uitspreken dat dit niet het geval is. Dit is ook het geheim van pastoraat bedrijven. Door mijn eigen kwetsbaarheid te laten voelen, daal ik naar het niveau van de mensen tegenover mij af en ga ik samen met hen ‘op reis’. Binnen die worsteling mag ik de grootheid van God laten zien omdat Hij op Zíjn manier altijd uitkomst geeft.”

Onlangs ging Donken aan de slag in de hervormde gemeente in Wierden. Meteen werd hij geconfronteerd met de rauwheid van het leven. Een overlijdensbericht schrikte de predikant op. “Opeens kreeg ik te horen dat een jonge vrouw van 26 jaar was verongelukt tijdens haar vakantie. Voor de kerk die ik nu mag dienen heeft zij veel betekend. Sprekend met gemeenteleden hoorde ik hoe zij in haar leven van haar geloof getuigde. De lokale krant Tubantia heeft daar zelfs een heel artikel aan gewijd. Dat een seculiere krant haar geloofsleven benoemt, vind ik heel bijzonder!”

Onlangs kwamen de zeven vriendinnen van deze vrouw bij elkaar in de pastorie van Donken. “Gewoon om even na te praten met mijn vrouw en ik. De één was kerkelijk, de ander niet. De één haalt veel steun uit het geloof en de ander worstelt ermee. Tranen zijn gevloeid. Samen hebben we een prachtig gesprek gehad!”